Mae safle Prifysgol Abertawe fel arweinydd byd-eang mewn gweithgynhyrchu solar cynaliadwy ar fin mynd o nerth i nerth yn dilyn gwobr ymchwil fawreddog gwerth £3 miliwn.
Mae'r Athro Matthew Davies yn un o 12 Cymrawd Dyfodol Gwyrdd a ddewiswyd gan yr Academi Frenhinol Peirianneg fel rhan o'i menter i gefnogi academyddion ac arloeswyr sy'n arloesi technolegau sydd eu hangen ar frys i helpu'r byd i feithrin gwydnwch ac addasu i newid hinsawdd.
Bydd yr Athro Davies, o'r Ysgol Peirianneg a Gwyddorau Cymhwysol, bellach yn derbyn cyllid dros 10 mlynedd i gyflymu ei waith ar dechnolegau solar perofsgit cynaliadwy a chylchol. Mae celloedd solar perofsgit (PSCs) yn fath o banel solar wedi'i wneud o ddeunydd â strwythur crisial o'r enw perofsgit sy'n trosi golau haul yn drydan mewn ffordd effeithlon.
Bydd y Gymrodoriaeth yn cynhyrchu'r wyddoniaeth, yr offer a'r dulliau gweithgynhyrchu sydd eu hangen i ddylunio ffotofoltäig perofsgit sydd â llai o effaith, yn ailgylchadwy ac yn addas ar gyfer modelau busnes cylchol fel rhan o brosiect ASPECT - Hyrwyddo Ynni Perofsgit Cynaliadwy fel Technoleg Gylchol. Nod ASPECT yw gwneud celloedd solar perofsgit yn ddewis arall prif ffrwd, cynaliadwy yn lle paneli solar confensiynol – sydd wedi'u cynllunio ar gyfer un oes, yn ddwys o ran adnoddau ac yn anodd eu hailgylchu.
Meddai'r Athro Davies: “Rwyf wrth fy modd yn derbyn y Gymrodoriaeth Dyfodol Gwyrdd 10 mlynedd hon. Roedd yn broses hynod gystadleuol, ac rwy'n ddiolchgar am y cyfle i gyflymu ein gwaith ar dechnolegau solar perofsgit cynaliadwy a chylchol.
“Er mai cymrodoriaeth bersonol yw hon, mae’n adlewyrchu’r cynnydd rhagorol a wnaed yn Abertawe gan dîm llawer mwy. Mae cryfder ein hamgylchedd ymchwil, o ddeunyddiau a ffotoffiseg i weithgynhyrchu graddadwy, wedi gwneud hyn yn bosibl. Edrychaf ymlaen at ddefnyddio'r Gymrodoriaeth hon i helpu i osod y DU ar flaen y gad o ran gweithgynhyrchu solar cynaliadwy.”
Mae'r Gymrodoriaeth hon yn adeiladu'n uniongyrchol ar gynnydd Abertawe ym maes ffotofoltäig perofsgit, gan gynnwys datblygiadau mawr a wnaed gan yr Athro Trystan Watson a thîm SPECIFIC. Mae hefyd yn tynnu ar alluoedd mewn ffotoffiseg, datblygu deunyddiau cynaliadwy a dylunio ar gyfer dulliau’r economi gylchol o weithgynhyrchu, gyda chysylltiadau cryf â chyfleusterau llinell beilot SPECIFIC.
Mae'r Athro Davies yn dweud, er bod y gwaith yn canolbwyntio ar y DU a bydd yn creu gwybodaeth a sgiliau i gefnogi uchelgeisiau gweithgynhyrchu solar a thargedau sero net, y bydd hefyd yn bwydo i gydweithrediadau rhyngwladol y Brifysgol. Mae'r rhain yn cynnwys Cadair UNESCO mewn Technolegau Ynni Cynaliadwy, TEA@SUNRISE a REACH PSM sy'n darparu llwybrau ar gyfer dysgu a rennir ac effaith fyd-eang, gan sicrhau bod arweinyddiaeth y DU mewn technolegau perofsgit cynaliadwy wedi'i chysylltu ag ymdrechion ehangach ar fynediad at ynni, adeiladu capasiti ac arloesi cyfrifol.
Bydd y Gymrodoriaeth hefyd yn cael ei defnyddio i ddarparu'r sail wyddonol a'r offer ymarferol sydd eu hangen i wneud technolegau solar perofsgit yn fwy gwydn, yn fwy diogel ac yn gwbl ailgylchadwy. Bydd y gwaith yn darparu canllawiau dylunio, dulliau gweithgynhyrchu cylchol a dulliau hygyrch y gellir eu defnyddio gan ddiwydiant, llywodraeth a phartneriaid ymchwil, gan helpu i lunio economi gylchol hirdymor ar gyfer ynni solar yn y DU.
Mae partneriaid diwydiant wedi mynegi eu llongyfarchiadau a'u hymrwymiad i barhau â'u cydweithrediad â'r Athro Davies a'i gydweithwyr.
Meddai Pennaeth Cynnyrch a Chymwysiadau yn Edinburgh Instruments, Dr Stuart Thomson:“Rydym wrth ein boddau yn cefnogi’r Athro Davies. Mae'r prosiect hwn yn parhau ag ymrwymiad Edinburgh Instruments i ddatblygu technolegau celloedd solar y genhedlaeth nesaf trwy sbectrosgopeg ffoto-ymoleuedd uwch.
Ychwanegodd Prif Swyddog Gweithredol Power Roll Solar, Neil Spann:“Drwy integreiddio ein swbstradau micro-rigol sydd â hawliau patent gyda systemau toddyddion gwyrddach a deunyddiau cynaliadwy, bydd y bartneriaeth hon yn cyflymu gweithgynhyrchu cylchol ac yn cynnig atebion masnachol hyfyw sy'n lleihau ôl troed carbon ac yn cryfhau arweinyddiaeth y DU mewn arloesi ynni adnewyddadwy.”
Ychwanegodd prif swyddog technoleg Ymchwil a Datblygu Grŵp NSG, Dr Kevin Sanderson:“Rydym wedi gweithio’n agos gyda Phrifysgol Abertawe a Chanolfan Arloesi a Gwybodaeth SPECIFIC ers dros ddegawd, ac mae’r Gymrodoriaeth hon yn cyd-fynd yn gryf â’n hymrwymiad cyffredin i hyrwyddo technolegau solar cynaliadwy’r genhedlaeth nesaf. Mae ymgorffori egwyddorion economi gylchol mewn ffotofoltäig perofsgit yn hanfodol ar gyfer eu hyfywedd masnachol ac amgylcheddol hirdymor, ac rydym yn falch o gefnogi'r gwaith pwysig hwn.”
Dysgwch fwy am Ysgol Peirianneg a Gwyddorau Cymhwysol